Opgelicht via Marktplaats? Wat je nu doet in 7 stappen

Ben je opgelicht via Marktplaats, betaal dan niets meer bij en neem meteen contact op met je bank of betaaldienst. Maak daarna screenshots van de advertentie, het gesprek en je betaling, meld de gebruiker bij Marktplaats en doe aangifte bij de politie, online met je DigiD.

Of je je geld terugkrijgt, hangt vooral af van de manier waarop je hebt betaald. Met Kopersbescherming van Marktplaats of PayPal heb je een vaste procedure aan je kant. Na een gewone overboeking, een iDEAL-betaling of een Tikkie wordt het een stuk lastiger. Oplichting overkomt ook voorzichtige mensen, dus schamen hoeft niet. Wij bouwen bij TrustCamera een camera-app waarmee verkopers kunnen laten zien dat hun advertentiefoto's sinds de opname niet zijn veranderd. Voor dit noodplan zetten we op een rij wat de politie, de Betaalvereniging, Marktplaats en PayPal erover zeggen.

Opgelicht via Marktplaats? De eerste stappen op een rij

Wat je in de eerste uren doet nadat je bent opgelicht via Marktplaats, telt het zwaarst. Stop met betalen, licht je bank of betaaldienst in en bewaar al het bewijs. Meld daarna de gebruiker bij Marktplaats en doe aangifte bij de politie. De volgorde is belangrijk, want bij Kopersbescherming en PayPal lopen korte termijnen vanaf je betaling of vanaf de ontvangst.

1. Stop met betalen: Maak geen geld meer over, wat de reden ook is, en open geen linkjes van de verkoper.
2. Bel je bank of betaaldienst: Vertel dat je bent opgelicht en vraag wat er nog kan.
3. Leg bewijs vast: Maak screenshots van de advertentie, het profiel, het gesprek en je betaalbewijs.
4. Gebruik je kopersbescherming: Meld het probleem via Marktplaats of open een geschil bij PayPal zolang de termijn loopt.
5. Meld de gebruiker bij Marktplaats: Zo kan het platform de advertentie en het profiel controleren.
6. Doe aangifte: Online via politie.nl met je DigiD, of op afspraak bij een politiebureau.
7. Blijf alert: Betaal niemand die belooft je geld terug te halen, en bescherm je gegevens als je een kopie van je ID hebt gestuurd.

De eerste drie stappen zijn het dringendst, de rest regel je het liefst nog dezelfde dag. Hoe de bekendste trucs werken en hoe je ze de volgende keer eerder ziet, lees je in onze gids over oplichting op Marktplaats. Heb je niet bij een particulier besteld, maar bij een webwinkel die nep bleek te zijn? Dan helpt ons artikel over een nepwebshop herkennen je verder.

Het eerste uur: niets meer betalen en je bank bellen

Merk je dat je bent opgelicht via Marktplaats, maak dan geen cent meer over. Dat geldt ook voor zogenaamde verzendverzekeringen, douanekosten of een bedrag om je betaling “vrij te geven”. Reageer niet meer op de verkoper en open geen linkjes die hij stuurt. Maak wel eerst screenshots van het gesprek voordat je iemand blokkeert of iets verwijdert.

Bel daarna je bank, via het nummer op je bankpas of in de officiële bank-app. De Consumentenbond raadt aan om bij oplichting altijd direct contact op te nemen met je bank. Soms kan de bank het geld nog (deels) terughalen of een betaling tegenhouden. Heb je het geld zelf overgemaakt, dan vergoedt de bank het bedrag volgens de Consumentenbond meestal niet. Dat heet niet-bancaire fraude.

Houd voor het gesprek de datum, het bedrag en het rekeningnummer van de ontvanger bij de hand. Zeg duidelijk dat je bent opgelicht en vraag welke stappen de bank voor je kan zetten. Noteer met wie je hebt gesproken en wat er is afgesproken.

Geld terug na oplichting: wat kan per betaalmethode

Hoe groot je kans is dat je je geld terugkrijgt, hangt bijna helemaal af van de manier waarop je hebt betaald. Wat ons betreft geldt als vuistregel: hoe meer een partij tussen jou en de verkoper in staat, hoe beter je kansen. Per betaalmethode zie je hieronder wat je kunt proberen.

Betalen en Verzenden met Kopersbescherming

Heb je betaald via Betalen en Verzenden met Kopersbescherming van Marktplaats, dan sta je het sterkst. Je geld staat dan op een tussenrekening van Online Payment Platform (OPP). Komt het pakket niet aan, meld het dan binnen 14 dagen na betaling via je Aankoopoverzicht in Berichten. Is het product niet zoals afgesproken, dan meld je het binnen 48 uur na ontvangst. OPP houdt de betaling dan tijdelijk vast en onderzoekt de melding.

Volgens Marktplaats valt het eronder als een pakket nooit is verzonden, leeg blijkt, een ander product bevat of nep is. Bevestig de ontvangst dus niet zolang er iets mis is, want zonder melding krijgt de verkoper automatisch zijn geld. Niet gedekt zijn spullen die je ophaalt, tickets en kaartjes, dieren, diensten en sommige digitale producten. Ook wie te laat meldt, valt buiten de bescherming.

Overboeking, iDEAL en Tikkie

Een gewone overboeking kun je niet zelf terugdraaien. Volgens de Betaalvereniging Nederland zijn contante betalingen, iDEAL-betalingen en girale overboekingen onherroepelijk: alleen de ontvanger kan het geld terugbetalen. Een Tikkie geldt daarbij als een overboeking. Bel je bank toch meteen, want soms lukt het nog om een betaling tegen te houden.

Voor overboekingen bestaat wel een procedure via je bank om de naam en het adres van de ontvanger op te vragen. Hoe die werkt, lees je verderop bij de PNBF-procedure. Volgens de Consumentenbond hebben overschrijvingen en iDEAL-betalingen geen kopersbescherming. Ook Wero, het nieuwe iDEAL, biedt die volgens de Consumentenbond nog niet; dat komt pas later.

PayPal: alleen met “Goederen en services”

Met PayPal open je een geschil. Volgens het PayPal Aankoopbeschermingsprogramma heb je, als je iets niet hebt ontvangen, 180 dagen na de betaling om een geschil te openen. Wijkt het product sterk af van de omschrijving, dan open je het geschil binnen 30 dagen na levering of binnen 180 dagen na betaling, afhankelijk van wat het eerst komt. Kom je er samen niet uit, escaleer het geschil dan binnen 20 dagen na het openen tot een vordering, anders sluit PayPal het automatisch af.

Uitgesloten zijn onder meer betalingen via “Vrienden en familie”, voertuigen en claims voor een niet-ontvangen object dat je persoonlijk ophaalt. Een uitzondering is een betaling ter plekke met een QR-code van PayPal voor goederen en services. Heb je via PayPal met een bankpas of creditcard betaald, dan kun je volgens PayPal mogelijk ook bij de uitgever van je kaart bezwaar maken. Betaalde je via “Vrienden en familie”, meld de verkoper dan toch bij PayPal en doe aangifte. Waarom oplichters die optie willen, lees je bij PayPal vrienden en familie.

Creditcard en contant bij ophalen

Betaalde je met een creditcard, dan kun je volgens de Consumentenbond gebruikmaken van de kopersbescherming van je creditcardmaatschappij. Neem daarvoor contact op met de uitgever van je kaart. Bij contant betalen is er niemand die het geld kan terugboeken. Dan blijven vooral de aangifte en de melding bij Marktplaats over. Schrijf zo snel mogelijk de plek, het tijdstip en een beschrijving van de persoon op, nu je het nog goed weet.

Bewijs vastleggen voordat de advertentie verdwijnt

Je bank, Marktplaats en de politie vragen allemaal om dezelfde gegevens. Leg ze meteen vast, want advertenties en profielen kunnen snel verdwijnen. Maak screenshots waarop de datum en het tijdstip te zien zijn, en bewaar een kopie buiten je telefoon, bijvoorbeeld in een e-mail aan jezelf.

• De advertentie: titel, prijs, foto's, beschrijving en het advertentienummer.
• Het profiel: naam, profiellink en wat de verkoper verder over zichzelf vertelt.
• Het hele gesprek: in Berichten en daarbuiten, dus ook WhatsApp, sms of e-mail, met telefoonnummers en e-mailadressen.
• De betaling: je rekeningoverzicht met bedrag, datum, naam en rekeningnummer van de ontvanger.
• De verzending: een track-and-trace-code of verzendbewijs, ook als het nep lijkt.

De politie vraagt bij een aangifte van internetoplichting onder meer om het advertentienummer, het e-mailadres, het bedrag, de bankgegevens, eventuele telefoonnummers en de manier van betalen. Schrijf daarnaast een korte tijdlijn: wanneer je de advertentie vond, wanneer je betaalde en wanneer je voor het laatst iets hoorde. Hoe je screenshots en foto's zo bewaart dat ze later nog iets zeggen, lees je in ons artikel over een foto als bewijs.

Aangifte doen van oplichting via Marktplaats

Aangifte doen van oplichting kan online. Op de pagina van de politie voor iets gekocht, maar niets ontvangen beschrijf je eerst in een keuzehulp wat er is gebeurd. Die geeft aan of aangifte zinvol is of dat een andere stap beter past. Voor de online aangifte heb je je DigiD nodig. Zonder DigiD bel je 0900-8844 voor een afspraak op een politiebureau.

Marktplaats raadt slachtoffers van betaalfraude aan om meteen een screenshot van het gesprek te maken en aangifte te doen, met het advertentienummer en de gegevens van de oplichter bij de hand. Het platform zegt nauw samen te werken met de politie. Meld de gebruiker en de advertentie daarnaast bij Marktplaats zelf, zodat er niet nog meer kopers in trappen.

Bewaar de bevestiging van je aangifte goed. Voor de PNBF-procedure via je bank heb je er een kopie van nodig. Volgens de Consumentenbond loopt bij de politie bovendien een proef waarbij partijen namens slachtoffers van online handelsfraude proberen het geld terug te vorderen. De politie benadert zelf de aangevers die meedoen.

Doe ook een melding bij de Fraudehelpdesk, online of via 088-7867372. De Fraudehelpdesk geeft advies en waarschuwt anderen voor nieuwe trucs. Een melding daar vervangt de aangifte bij de politie niet.

Geld terugboeken via je bank: de PNBF-procedure

Je bank kan een overboeking niet zomaar terugboeken. Er is wel een procedure: de Procedure NAW-gegevens Begunstigde bij niet-bancaire Fraude, kortweg PNBF. Volgens de Betaalvereniging stuurt je bank de ontvanger dan een brief met het verzoek om het hele bedrag terug te betalen. Doet die dat niet binnen 21 dagen, dan mag de bank jou zijn naam en adres geven. Volgens de Consumentenbond is dat vaak niet de oplichter zelf, maar bijvoorbeeld een geldezel.

De Betaalvereniging noemt een aantal voorwaarden waaraan je moet voldoen:

• Een overboeking: Je hebt zelf geld overgemaakt via internet- of mobiel bankieren. Een Tikkie telt mee, pin, creditcard en iDEAL niet.
• Minder dan 13 maanden geleden: Oudere betalingen vallen erbuiten.
• Twee Nederlandse rekeningen: Jouw IBAN en die van de ontvanger beginnen allebei met NL.
• Eerst aangifte: Je bank heeft een kopie van je aangifte nodig.
• Een IBAN met een waarschuwing: Na een aankoop via internet, bijvoorbeeld op Marktplaats, moet het IBAN van de ontvanger op de lijst van verdachte rekeningen bij de politie staan.

Dat laatste controleer je zelf met Check de (ver)koper op politie.nl. Krijg je een waarschuwing, maak daar dan een screenshot van voor je bank. Zie je nog geen waarschuwing, dan kan de PNBF (nog) niet. Een waarschuwing verschijnt pas als er genoeg meldingen zijn, en je krijgt geen bericht als die later binnenkomen. Check het IBAN daarom de weken erna opnieuw.

De gegevens die je krijgt, mag je volgens de Betaalvereniging alleen gebruiken voor een civiele procedure, zo nodig bij de kantonrechter. Voor juridisch advies kun je terecht bij Het Juridisch Loket. Heb je een cyberverzekering, kijk dan ook of die financiële schade vergoedt. Bij sommige verzekeraars zit die dekking volgens de Consumentenbond standaard in de inboedelverzekering.

Pas op voor recoveryfraude: valse hulp om je geld terug te halen

Wie net is opgelicht via Marktplaats, is een makkelijk doelwit voor een tweede truc. De Fraudehelpdesk waarschuwt dat oplichters slachtoffers opnieuw benaderen met hulp om hun geld terug te halen. Meestal doen ze zich voor als advocaat of notaris en zeggen ze dat de kans heel groot is dat je je geld terugkrijgt. Eerst moet je dan wel betalen.

Daarna gebeurt er niets, en ben je voor de tweede keer opgelicht. De Fraudehelpdesk noemt dit recoveryfraude en zegt dat het na elke soort fraude kan voorkomen. Stel jezelf de vraag waarom deze persoon je geld wel terug zou kunnen halen en de politie niet. Vraag je ook af hoe hij aan je gegevens komt.

Reageer niet op hulp waar je niet zelf om hebt gevraagd, en zoek zelf een organisatie die je kan helpen. Let ook op berichten die zogenaamd van Marktplaats, PayPal of je bank komen en een terugbetaling beloven in ruil voor kosten of je inloggegevens. Neem bij twijfel zelf contact op via de officiële website of app.

Kopie van je identiteitsbewijs of bankgegevens gedeeld

Sommige oplichters vragen om een kopie van je paspoort, identiteitskaart of rijbewijs, zogenaamd om te controleren wie je bent. Vertrouw je het niet, of zie je al dat je kopie is misbruikt? Dan kun je dat melden bij het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude (CMI) van de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens. Na het invullen van het meldingsformulier voor een afgegeven kopie ID krijg je binnen één dag per e-mail een reactie.

Noem in je aangifte ook dat je een kopie van je identiteitsbewijs hebt gestuurd. Duiken er later advertenties, bestellingen of contracten op jouw naam op, dan kun je naar die aangifte verwijzen. Moet je de volgende keer toch een kopie delen, maak die dan met de KopieID-app van de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens. Zet er het doel en de datum op en streep door wat de ontvanger niet nodig heeft.

Heb je via een linkje je inloggegevens of pasgegevens op een nepsite ingevuld, bel dan meteen je bank en laat je pas of toegang blokkeren. Volgens de Consumentenbond vergoedt de bank schade soms wel, als jij de betaling niet zelf hebt goedgekeurd en je je aan de veiligheidsregels van de bank hebt gehouden.

De volgende keer: foto's controleren en veilig betalen

De beste voorzorg is wat ons betreft een betaalmethode met kopersbescherming. Bij verzending is dat Betalen en Verzenden via Marktplaats, bij ophalen bekijk je het product eerst en betaal je daarna. Welke betaalmethode wanneer past, lees je in veilig betalen op Marktplaats. Zoek daarnaast vóór het kopen met de advertentiefoto's op afbeelding naar dezelfde beelden elders op internet. Staan ze in een webwinkel of in een oudere advertentie onder een andere naam, dan zijn ze waarschijnlijk niet van de verkoper.

Een foto van het product naast een briefje met jouw naam en de datum van vandaag was lang een goede test. Huidige AI-beeldgenerators zetten echter ook leesbare tekst in beelden, dus bewijzen doet zo'n foto niet meer. Een kort videogesprek waarin de verkoper het product live laat zien, of het zelf bekijken, zegt veel meer. Meer manieren lees je in foto controleren op echtheid.

Bij TrustCamera pakken we het probleem aan vanaf de kant van de verkoper. Verkopers maken foto's en video's van hun product direct in de app en sturen je de controlecode. Die controleer je gratis in je browser, zonder account. Je ziet dan dat het bestand sinds de opname niet is veranderd, samen met het opnametijdstip en de geschatte locatie. Of de situatie in scène is gezet of de verkoper echt verstuurt, laat de code niet zien. Onze app voor Android en iOS is nog niet verschenen, maar volgt binnenkort.

Veelgestelde vragen over opgelicht worden via Marktplaats

Krijg je je geld terug als je bent opgelicht via Marktplaats?

Soms. Het hangt af van de manier waarop je hebt betaald. Met Betalen en Verzenden en Kopersbescherming meld je het probleem via je Aankoopoverzicht, waarna OPP de betaling vasthoudt. Bij PayPal “Goederen en services” open je een geschil. Na een gewone overboeking, iDEAL of een Tikkie is het veel lastiger. Bel je bank dan toch meteen en kijk of de PNBF-procedure voor jou geldt.

Hoe doe ik aangifte van oplichting via Marktplaats?

Online via politie.nl, op de pagina voor iets gekocht maar niets ontvangen. Daarvoor heb je je DigiD nodig. Zonder DigiD bel je 0900-8844 voor een afspraak op een politiebureau. Houd het advertentienummer, de chat, je betaalbewijs en het rekeningnummer van de ontvanger bij de hand. Meld het daarnaast bij Marktplaats en bij de Fraudehelpdesk.

Kan mijn bank een overboeking terugboeken?

Niet zomaar. Volgens de Betaalvereniging kan bij een overboeking alleen de ontvanger het geld terugbetalen. Bel je bank toch direct, want soms lukt het nog om een betaling tegen te houden. Daarnaast kan je bank met de PNBF-procedure de ontvanger vragen om terug te betalen. Gebeurt dat niet, dan krijg je onder voorwaarden zijn naam en adres.

Ik heb met een Tikkie betaald. Wat nu?

Een Tikkie geldt volgens de Betaalvereniging als een overboeking. Kopersbescherming heb je dan niet, maar de PNBF-procedure kan wel gelden. Doe eerst aangifte, controleer het IBAN met Check de (ver)koper op politie.nl en vraag je bank naar de procedure. Leg ook het betaalverzoek en het gesprek vast.

Heeft aangifte zin als het om een klein bedrag gaat?

Ja. Zonder aangifte komt opsporing volgens de Fraudehelpdesk niet op gang, en voor de PNBF-procedure heb je een kopie van je aangifte nodig. Ook een waarschuwing bij Check de (ver)koper verschijnt alleen als mensen het IBAN melden. Zo help je ook de volgende koper. Of de dader wordt gevonden, kan niemand je beloven.

Iemand biedt aan mijn geld terug te halen. Is dat betrouwbaar?

Bijna nooit. De Fraudehelpdesk waarschuwt voor oplichters die zich voordoen als advocaat of notaris en eerst geld vragen voordat ze je zouden helpen. Na de betaling gebeurt er niets, en ben je een tweede keer opgelicht. Reageer niet op hulp waar je niet om hebt gevraagd en zoek zelf een organisatie.

Gelden dezelfde stappen voor Vinted en Facebook Marketplace?

De basisstappen zijn overal hetzelfde: stop met betalen, licht je bank of betaaldienst in, leg bewijs vast, meld de gebruiker bij het platform en doe aangifte. Wat verschilt, zijn de kopersbescherming en de termijnen van elk platform. Kijk daarvoor in het helpcentrum van het platform waar je hebt gekocht.

Conclusie: opgelicht via Marktplaats? Handel snel en meld alles

Ben je opgelicht via Marktplaats, dan telt snelheid meer dan wat ook. Stop met betalen, bel je bank of betaaldienst en leg het bewijs vast voordat de advertentie en het profiel verdwijnen. Met Kopersbescherming of PayPal heb je een echte procedure aan je kant, als je op tijd meldt en de ontvangst niet te vroeg bevestigt.

Na een overboeking, iDEAL, een Tikkie of contant betalen is het geld vaak weg. Aangifte doen loont toch, ook omdat je die nodig hebt voor de PNBF-procedure via je bank. Wantrouw daarna iedereen die tegen betaling hulp aanbiedt. De volgende keer beschermen een betaalmethode met kopersbescherming, een kritische blik op de foto's en een kort videogesprek je beter dan elk onderbuikgevoel.