Driehoeksoplichting: zo werkt de truc op Marktplaats

Bij driehoeksoplichting zet een oplichter twee mensen tegen elkaar uit die niets van elkaar weten. Hij verkoopt jou iets wat van een ander is en laat je betalen op de rekening van die echte verkoper. Of hij laat jou als verkoper betalen door een vreemde en haalt zelf het product op. Je voorkomt het door alleen te betalen aan de persoon met wie je chat, bij voorkeur contant bij ophalen of via de beschermde betaalroute van het platform.

Het venijnige aan deze truc is dat alles klopt: het product bestaat, het geld komt echt binnen en de naam bij het rekeningnummer hoort bij een bestaand persoon. Wij bouwen bij TrustCamera een camera-app voor controleerbare foto's en kijken daarom goed naar de trucs van oplichters. Hieronder lees je hoe de drie varianten werken, welke signalen je vooraf ziet en wat je doet als het al is gebeurd. Een overzicht van alle trucs vind je in oplichting op Marktplaats: zo herken je de bekendste trucs.

Wat is driehoeksoplichting? De truc in het kort

Driehoeksoplichting is oplichting met drie partijen: een oplichter en twee mensen die hij tegen elkaar uitspeelt. Tegenover de koper doet hij zich voor als verkoper, tegenover de echte verkoper als koper. Het geld gaat tussen die twee heen en weer, het product belandt bij de oplichter. Wie de schade draagt, hangt af van de variant en van de betaling.

De politie beschreef de werkwijze in november 2024 na de aanhouding van een man uit Almelo, die tientallen mensen zou hebben opgelicht via een online handelsplatform. De verdachte zette een nepadvertentie online voor een relatief duur product en vroeg tegelijk een verkoper van iets goedkopers om diens rekeningnummer. Online kom je ook de term driehoeksfraude tegen. In de tabel zie je wie bij welke variant betaalt, wie levert en wie meestal verliest.

Variant 1: je betaalt de rekening van een vreemde

In de eerste variant zie je een advertentie die er gewoon uitziet. Vaak zijn foto's en tekst overgenomen van iemand die hetzelfde product echt verkoopt. Ondertussen meldt de oplichter zich bij die echte verkoper als geïnteresseerde koper en vraagt om diens rekeningnummer.

Dat rekeningnummer stuurt hij naar jou, met de naam van de echte verkoper erbij. Je maakt het geld over, en het komt aan bij iemand die werkelijk iets verkoopt. Voor die verkoper lijkt alles in orde, dus hij verstuurt het product naar het adres van de oplichter of geeft het mee aan een “vriend” die het komt ophalen. Jij wacht op een pakket dat nooit komt, en het profiel waarmee je chatte, is intussen verdwenen.

Juist daarom is deze driehoeksoplichting zo lastig terug te draaien. De rekening die je hebt betaald, is van een gewone verkoper en niet van de oplichter. Die verkoper heeft het product zelf ook kwijt. Wil je je geld terug, dan sta je dus tegenover iemand die net zo goed is opgelicht. Het advies van de politie in het Almelo-bericht is daarom kort: betaal niet vooraf, maar ga langs bij de verkoper, bekijk het product en betaal pas dan.

Variant 2: driehoeksoplichting als verkoper, met het “te veel betaald”-verhaal

De tweede variant treft jou als je iets verkoopt. Een “koper” wil je product, bijvoorbeeld een spelcomputer, en vraagt om je rekeningnummer. Dat nummer geeft hij door aan iemand die op zijn nepadvertentie voor een duurder product heeft gereageerd. Die persoon maakt geld naar jou over, in de veronderstelling dat hij de oplichter betaalt.

Zo ging het volgens de politie ook in de zaak uit Almelo. Nadat het geld bij de verkoper binnen was, meldde de verdachte zich opnieuw: hij had per ongeluk te veel overgemaakt. Hij haalde het product op en kreeg het zogenaamde verschil mee. Jij bent dan je product en het teruggegeven “verschil” kwijt, terwijl het geld op je rekening van een gedupeerde koper komt.

Die koper kan bij je in beeld komen. Volgens de Fraudehelpdesk kan iemand die door online fraude geld heeft overgemaakt, bij zijn eigen bank de naam, het adres en de woonplaats van de ontvanger opvragen. Dat kan bij een Nederlands rekeningnummer en als de overboeking minder dan 13 maanden geleden was. Met die gegevens kan hij een incassopartij inschakelen. Of je dat geld moet terugbetalen, is een juridische vraag die van de situatie afhangt. Het Juridisch Loket geeft daar gratis informatie over.

Bij PayPal zit het niet veel beter. De PayPal Verkopersbescherming vraagt onder meer dat je verzendt naar het adres op de pagina met transactiegegevens. Bij driehoeksoplichting staat daar het adres van de gedupeerde koper, terwijl de oplichter het product naar een ander adres wil of het laat ophalen. Persoonlijk overhandigde spullen vallen volgens PayPal buiten de bescherming, tenzij de koper ter plekke met de QR-code van PayPal voor goederen en services betaalde.

Variant 3: je rekening als doorgeefluik en het risico van geldezel

In de derde variant krijg je iets aangeboden. In de zaak uit Almelo zei de verdachte tegen sommige verkopers dat ze een deel van het te veel overgemaakte geld mochten houden. Een paar gingen daarop in. Volgens de politie werden ze daarmee geldezel, omdat ze hun rekeningnummer, al dan niet bewust, lieten misbruiken door de verdachte.

De Fraudehelpdesk omschrijft een geldezel als iemand die zijn bankrekening bewust of onbewust laat gebruiken om crimineel geld door te sluizen. Een kleine beloning voor een “vergissing” van een koper is dus geen meevaller, maar een alarmsignaal. De politie is duidelijk: laat je rekeningnummer nooit gebruiken door iemand die je niet kent of niet vertrouwt. Staat er onverwacht te veel geld op je rekening, stuur dan zelf niets terug en vraag je bank wat je moet doen.

Meer trucs tegen verkopers, met de tegenzetten, vind je in Marktplaats-oplichting door kopers.

Driehoeksoplichting herkennen: 6 signalen vóór de betaling

Driehoeksoplichting herkennen is lastig, omdat de gewone alarmsignalen ontbreken. Er is geen nepbetaalpagina en geen screenshot van een betaling die niet bestaat. Let daarom op breuken tussen drie rollen: wie chat met je, van wie is de rekening, en wie verstuurt of haalt het product?

1. De naam bij de rekening past niet bij het profiel. Heet je gesprekspartner Mark en hoort het rekeningnummer bij Sanne, vraag dan door. “Het is de rekening van mijn vriendin” is bij een onbekende geen goede reden.
2. De prijs ligt ver onder de marktwaarde. Een scherpe prijs lokt je naar snel vooruitbetalen, voordat je vragen stelt.
3. De verkoper wil alleen een overboeking. Ophalen kan zogenaamd niet, en de beschermde betaalroute van het platform wil hij niet gebruiken.
4. Als verkoper: een ander betaalt of een ander haalt op. Komt het geld van een onbekende naam of staat er een “neef” voor de deur, geef dan niets mee.
5. Er is “per ongeluk” te veel betaald. Wie een verschil terug wil, contant of per overboeking, speelt met geld dat niet van hem is.
6. Alles moet snel. Haast voorkomt dat je naar de oorspronkelijke advertentie zoekt of de verkoper zelf belt.

Een valkuil zit in de naamcontrole van je bank. Volgens Verordening (EU) 2024/886 moeten banken in de eurozone sinds 9 oktober 2025 de naam van de ontvanger naast het rekeningnummer leggen voordat je een overboeking bevestigt. Bij driehoeksoplichting krijg je de echte naam van de echte verkoper, dus de controle geeft groen licht. Ze zegt niets over de vraag of die persoon ook degene is met wie je chat.

Om dezelfde reden helpt Check de (ver)koper van de politie hier wat ons betreft weinig: het rekeningnummer hoort bij een gewone verkoper, die meestal nergens gemeld is. Ook de Fraudehelpdesk wijst erop dat geen melding niet betekent dat je geen risico loopt.

Welke betaling beschermt je tegen driehoeksfraude

Contant betalen bij ophalen, nadat je het product hebt bekeken, laat een oplichter de minste ruimte. Product en geld wisselen tegelijk van eigenaar, jullie steken gelijk over. Haal je op bij de persoon die het product echt heeft, dan valt een driehoeksconstructie meteen door de mand. Voor verkopers geldt hetzelfde: geef het product alleen mee aan degene die voor je staat en zelf betaalt.

Moet het product verzonden worden, gebruik dan Betalen en Verzenden via Marktplaats. Met Kopersbescherming staat je geld op een tussenrekening van Online Payment Platform (OPP) tot je de ontvangst bevestigt, en een pakket dat niet aankomt meld je binnen 14 dagen na betaling. Wat ons betreft is het grootste voordeel bij driehoeksoplichting iets anders: je betaalt in Berichten aan de verkoper met wie je chat, en niet op een rekeningnummer dat iemand je doorstuurt.

Betaal je met PayPal, kies dan altijd goederen en services. Volgens het PayPal Aankoopbeschermingsprogramma vallen privébetalingen via vrienden en familie erbuiten. Haal je het product persoonlijk op, dan geldt de bescherming voor een niet-ontvangen object alleen als je ter plekke met de QR-code van PayPal voor goederen en services betaalt. Voertuigen zoals auto's en motoren zijn uitgesloten.

Let wel: in variant 1 kan bescherming je geld terugbrengen, maar vaak ten koste van de onschuldige verkoper die naar de oplichter heeft verzonden. Een gewone overboeking, iDEAL-betaling of Tikkie aan een onbekende heeft geen kopersbescherming. Welke betaalmethode wanneer past, vergelijken we in Marktplaats veilig betalen. Waarom vrienden en familie bij onbekenden geen goed idee is, lees je in PayPal vrienden en familie.

Foto's en video's als bewijs: wat ze bij driehoeksoplichting laten zien

Bij driehoeksoplichting komen de foto's in de advertentie meestal van de echte verkoper, omdat de oplichter diens advertentie kopieert. Zoek daarom op Marktplaats naar hetzelfde product. Zie je het met dezelfde foto's onder een andere naam, stuur die verkoper dan zelf een bericht. Buiten het platform vind je gekopieerde foto's met zoeken op afbeelding.

Een extra foto met een briefje en de datum van vandaag helpt hier weinig. De oplichter vraagt de echte verkoper gewoon om precies zo'n foto en stuurt die door. Meer zegt een videogesprek waarin je gesprekspartner het product live laat zien. Het meest zegt ophalen bij de persoon zelf.

Als verkoper kun je de staat van je product vastleggen voordat het de deur uitgaat, en daarvoor ontwikkelen we TrustCamera. Je maakt foto's en video's direct in de app, uploads vanuit de galerij zijn niet mogelijk, en elke opname krijgt een controlecode. Wie de code heeft, kan gratis in de browser controleren, zonder account, dat het bestand sinds de opname niet is veranderd, wanneer het is gemaakt en ongeveer waar. Zelf opnemen kan nog niet, want de app voor Android en iOS verschijnt binnenkort.

De grenzen horen erbij. Zo'n bewijs laat niet zien wie er achter een profiel zit of wie je heeft betaald. Tegen driehoeksoplichting beschermt je dus eerst de betaling, en pas daarna de foto.

Slachtoffer van driehoeksoplichting: wat nu?

Heb je betaald en komt er niets, of meldt zich een onbekende koper bij jou, handel dan snel. Deze stappen helpen bij elke variant:

1. Leg bewijs vast: Maak screenshots van de advertentie, het profiel, het gesprek en de betaling, voordat ze verdwijnen.
2. Bel je bank: Vertel wat er is gebeurd en vraag wat er nog kan. Na een overboeking kun je volgens de Fraudehelpdesk via je bank de naam en het adres van de ontvanger opvragen.
3. Meld het profiel bij Marktplaats: Dan kan het platform het account controleren voordat de volgende persoon aan de beurt is.
4. Doe aangifte: Online via de aangiftepagina van de politie, of maak een afspraak via 0900-8844.
5. Meld het bij de Fraudehelpdesk: Via het formulier op de website of telefonisch op 088-7867372. Je krijgt daar ook advies.

Wacht niet op een snelle reactie van de politie. Volgens de aangiftepagina kan de verwerking ongeveer 10 tot 15 werkdagen duren, omdat de politie elk jaar meer dan 55.000 aangiftes van aan- en verkoopfraude krijgt. Krijg je later nieuwe informatie, vul dan je bestaande aangifte aan via Mijn Politie in plaats van een nieuwe te doen.

Ben je als verkoper betrokken, dan neemt de gedupeerde koper misschien contact met je op, omdat jouw naam op zijn afschrift staat. Bedenk dat hij ook is opgelicht. Stuur nooit geld naar een andere rekening dan die waar het vandaan kwam, en overleg eerst met je bank. Alle stappen na oplichting, per betaalmethode, staan in opgelicht via Marktplaats: wat nu?

Veelgestelde vragen over driehoeksoplichting

Wat is driehoeksoplichting?

Een oplichter gaat tussen een koper en een verkoper staan die elkaar niet kennen. De koper verkoopt hij iets wat niet van hem is, bij de verkoper doet hij alsof hij koopt. De betaling gaat tussen die twee, het product of het geld gaat naar de oplichter. Daardoor is aan het eind een van beide, of allebei, iets kwijt.

Is driehoeksfraude hetzelfde als driehoeksoplichting?

Ja, het zijn twee namen voor hetzelfde patroon. De politie spreekt van driehoeksoplichting, online kom je soms ook driehoeksfraude tegen. In beide gevallen speelt een oplichter twee eerlijke partijen tegen elkaar uit. De bescherming is ook hetzelfde: betaal alleen aan de persoon met wie je zaken doet en controleer of profielnaam, rekeninghouder en afzender bij elkaar passen.

Hoe herken je driehoeksoplichting op Marktplaats?

Vergelijk de naam bij het rekeningnummer met het profiel waarmee je chat. Wijkt die af, vraag dan door. Andere signalen zijn een prijs ver onder de marktwaarde, alleen vooruitbetalen per overboeking en haast. Als verkoper let je op een betaling van een onbekende naam, iemand anders die het product komt ophalen en een koper die “te veel” heeft overgemaakt.

Wat doe ik als iemand anders dan de koper mij betaalt?

Geef het product niet mee en stuur geen verschil terug. Vraag de koper waarom een ander betaalt, en neem contact op met je bank om te vragen hoe je het geld veilig terugstuurt naar de rekening waar het vandaan kwam. Meld de koper bij Marktplaats. Weet je zeker dat er oplichting achter zit, doe dan aangifte en meld het bij de Fraudehelpdesk.

Krijg ik mijn geld terug na driehoeksoplichting?

Dat hangt af van je betaling. Met Kopersbescherming of PayPal goederen en services heb je een vaste procedure. Na een overboeking kun je volgens de Fraudehelpdesk via je bank de gegevens van de ontvanger opvragen. Bij driehoeksoplichting is dat vaak een verkoper die zelf ook is opgelicht. Doe in elk geval aangifte, want zonder aangifte geen vervolging, zegt de Fraudehelpdesk.

Beschermt PayPal tegen driehoeksoplichting?

Als koper kan de Aankoopbescherming helpen als je met goederen en services betaalt en niets ontvangt. Betalingen via vrienden en familie vallen erbuiten. Als verkoper ben je alleen beschermd als je verzendt naar het adres op de pagina met transactiegegevens, en bij driehoeksoplichting is dat het adres van de gedupeerde koper. Een overhandiging zonder QR-betaling valt er niet onder.

Conclusie: driehoeksoplichting loopt vast als betaler, verkoper en product kloppen

Driehoeksoplichting werkt alleen omdat de twee gedupeerden nooit rechtstreeks met elkaar praten. Zijn je gesprekspartner, de rekeninghouder en degene die het product heeft dezelfde persoon, dan heeft de oplichter niets om mee te werken. Contant betalen bij ophalen, Kopersbescherming of PayPal goederen en services maken het hem moeilijk. Een vreemde naam bij een rekeningnummer is altijd reden om te stoppen.

Is het al gebeurd, leg dan bewijs vast, bel je bank, meld het profiel en doe aangifte. Bedenk daarbij dat de persoon aan de andere kant van de driehoek meestal geen handlanger is. Vaak is het iemand die op precies dezelfde manier is opgelicht als jij.